AGEUNETE NAKA AKIROTOT
   Iboree yen epolo kakere ko toma kidingi na aigere arai bo nat aiduku adekisa Erai teni Eipone lo ejaari akwpü. Eipone lo Inapinapere ajokuso kanu aigangakin itunga lu edekaisi araibo nati adekaka lu ejaasi angaleuu, Kotoma aaijen cut cut eraai ibore yeni edauutai ajenuni teni teni.

   Eraai atukooto na, na itetenikita kanu aitoduni aljokusio nu imorikiktosi kanuka angaleu naka adekaka, akouu na akiroto kere ko toma opaperone ko boro kaluu itosomawo mamu eraai ibore yen ikamunit tooo na akwap kere na Egitakina karai bo nat Bulaya konye iso maasi ka Afirika da.

   Akwap na Ugadaa na apedoo aadumuni aitegelikinet na epolo noi ko toma ojautene lo ka angaleu Ka cut ko toma adeka na Esengi arai bo nat Esilimu Akaulo na ikaru itomon 10 eitaai arai bo nati enaba lo itunga alu apolok lu da adekasi esilimu arai bo nat esengi abongu kwap kede 50% ngesi ibalari eebe apotu esomata ka agogongu na epolonoi kanu aitigi adeka na esilimu.

   Kotoma akani na ainyikokin asisanakin arai bo nat ayatakin aganganakini ajokuso nu ka atukotot kotoma akiro nu ikamunitos imakio ka atumuniaka arai bo nat itelepai ka apesur nu ejaasi keding na apoloo ko toma akiro nu ikamunitos Aauuri.

   Kotoma kanguni ekotodo itunga aitopolori atukot na aane ejaasi Idwe lu didiki, narai kwapekwana eipone lo ejaari aijara kes kede eiponee lo ejaari Ongareni kes da ko kwamin araai bo nat atutubete na iboyo itungni. TASO eraai Atukoto na igangit i Itunga lu ejaasi kede adeka na esengi arai bo nat Itunga lu adekasi esilimu, ibore idopete yen epolo ka kere a kotoma kangun kere nges agangata na itolomunete itunga kanu aaitun ajaar na aileleba ka kwap na ibusu arai bo nat an isegara ka nu itunga lu ajaasi kede adeka na esengi araai bo esilimu kede ikes kalia da ka ipapero da.

   Asomu an ejai nee eraai na itetenikiat ngaren na itunga alu apoloko, (Mamu TASO Eraai Atukoto na elimonokin adekaka i akiro nu mam isalamikinet itungani) Akaulo na ikaru lu ipu lu atuboros kokau(ikaru elukumit) kanuwangun , Enaba lo itunga arai bo nat atumuniaka lu ejaasi kwap na ikaru 15 lu opotu kingingi oibuga na aigangakite itunga eyatakin eipone lu egelara noi noi noi noi . nuda kesi itodunitosi ebe esoma TASO kede agogongu na epol noi noi noi aigang adekaka aainanakni agangito Kotoma akote na idwe kalu ka ekesi epudi da, Aauwarit atutubet angarakin adekaka kede esomaka da araai bo not esitapu aipupu ejok kotoma aibokes.

   Ayinakin Adekaka Amukiani na Edoliti Ido kotoma Kanepeneda bobo kojaai da Ayuwariti Aiboisit kanu idwe kaul Eupaasi kede ikesi ipaåjan Aitidisar itungana Amamusu aipupu ne eronon ka arida ejasi itunganani kede adeka ne esilimu aribonot esengi. Idwe lu ipu ipudasi agangito ked apak na epol kotoma eeinere kotoma airamuneta, Ipudasida idwe idario, akwena kede ainakain itunga da emunokinos itunga lu mamu ejenara ka ne ejasi lu chee kari da ejaasi lu ekotosi agangakin. Egeroko karibonat adukoko itogoi lu epedorete idwe aiboi ka ai lagaara epedoret aitolomuni ibore yen epolo noi noi noi noi ko tomoa aimor enieer lo ejok noi noi ked aidaroi na ibusi kiding an idwe ked akasomaka aribonat esitapu, Na ngesi ebuni aitololmuni akiro nu ejokuka kot oma aijar ka nu itunga ka lu ejaasi kede adeka na eseng karibonta Esilimu.

   Ekaprojekit lu eraai lo ikamunitosi akiroi nu aidaro nuka idwe kotoma akidingoto naka onasarey kede atukoto nu ikamunitosi aboliso, keaa ngunda eyangaritosi da nu aidaroi naka ingamata ka itunga ka lu adekasi adeka na esilimu kotoma otawni lo ka Otororo. Itunga lu ipu ecamunitosi ebee epolo aitosom apaki na ajautu kede ipapero,aidaroi,aituosom idwe ked da atosomu edope roto lo idarete idwe.

   Alsikinete na ejaai kauu naka epurojekit ka lö itoduni ebee iboro lu itosomawo kanai epedoroi bobo da itosom ko TASO da kidingi ka nu aitidisa atosomawo na ka epurojekit. Na ngei alosikinet na ijaikiti eprojekit etamiti i tosom irotini lu egelegela tetere itunga epedoerete aibo inapepeira. Konaba kalo idwe 6772 alu kesi etosomaete aiboisti anko TASO arai bonata Tororo kotoma okaruu loka 2003. Enabaa lu kesi da imoriariti idwe 247 luda ewadikawna kwape adekaka ko kwap na ikaaru itomonakangi 15 ikaru, konge kaneni da kojasi lu epedoritis adara akesi ajari kowikes boni ka ne ejaasi lu ejenatar kesi ka ne ejai lu epoloritos (imaakio) Ibore yyen ipudai ka nuka Idario naka idwe ka ailagara ngesi da ebaaba ngoni Itodunitai kani.

Eyalama. EWADIKANI NGESI SAMUELOPIO’
(TRANSLATED BY SAMUEL OPIO)