AGEUNETE
NAKA AKIROTOT
Iboree yen epolo kakere ko toma kidingi na
aigere arai bo nat aiduku adekisa Erai teni Eipone lo ejaari
akwpü. Eipone lo Inapinapere ajokuso kanu aigangakin itunga
lu edekaisi araibo nati adekaka lu ejaasi angaleuu, Kotoma aaijen
cut cut eraai ibore yeni edauutai ajenuni teni teni.
Eraai atukooto na, na itetenikita kanu aitoduni
aljokusio nu imorikiktosi kanuka angaleu naka adekaka, akouu
na akiroto kere ko toma opaperone ko boro kaluu itosomawo mamu
eraai ibore yen ikamunit tooo na akwap kere na Egitakina karai
bo nat Bulaya konye iso maasi ka Afirika da.
Akwap na Ugadaa na apedoo aadumuni aitegelikinet
na epolo noi ko toma ojautene lo ka angaleu Ka cut ko toma adeka
na Esengi arai bo nat Esilimu Akaulo na ikaru itomon 10 eitaai
arai bo nati enaba lo itunga alu apolok lu da adekasi esilimu
arai bo nat esengi abongu kwap kede 50% ngesi ibalari eebe apotu
esomata ka agogongu na epolonoi kanu aitigi adeka na esilimu.
Kotoma akani na ainyikokin asisanakin arai
bo nat ayatakin aganganakini ajokuso nu ka atukotot kotoma akiro
nu ikamunitos imakio ka atumuniaka arai bo nat itelepai ka apesur
nu ejaasi keding na apoloo ko toma akiro nu ikamunitos Aauuri.
Kotoma kanguni ekotodo itunga aitopolori atukot
na aane ejaasi Idwe lu didiki, narai kwapekwana eipone lo ejaari
aijara kes kede eiponee lo ejaari Ongareni kes da ko kwamin
araai bo nat atutubete na iboyo itungni. TASO eraai Atukoto
na igangit i Itunga lu ejaasi kede adeka na esengi arai bo nat
Itunga lu adekasi esilimu, ibore idopete yen epolo ka kere a
kotoma kangun kere nges agangata na itolomunete itunga kanu
aaitun ajaar na aileleba ka kwap na ibusu arai bo nat an isegara
ka nu itunga lu ajaasi kede adeka na esengi araai bo esilimu
kede ikes kalia da ka ipapero da.
Asomu an ejai nee eraai na itetenikiat ngaren
na itunga alu apoloko, (Mamu TASO Eraai Atukoto na elimonokin
adekaka i akiro nu mam isalamikinet itungani) Akaulo na ikaru
lu ipu lu atuboros kokau(ikaru elukumit) kanuwangun , Enaba
lo itunga arai bo nat atumuniaka lu ejaasi kwap na ikaru 15
lu opotu kingingi oibuga na aigangakite itunga eyatakin eipone
lu egelara noi noi noi noi . nuda kesi itodunitosi ebe esoma
TASO kede agogongu na epol noi noi noi aigang adekaka aainanakni
agangito Kotoma akote na idwe kalu ka ekesi epudi da, Aauwarit
atutubet angarakin adekaka kede esomaka da araai bo not esitapu
aipupu ejok kotoma aibokes.
Ayinakin
Adekaka Amukiani na Edoliti Ido kotoma Kanepeneda bobo kojaai
da Ayuwariti Aiboisit kanu idwe kaul Eupaasi kede ikesi ipaåjan
Aitidisar itungana Amamusu aipupu ne eronon ka arida ejasi itunganani
kede adeka ne esilimu aribonot esengi. Idwe lu ipu ipudasi agangito
ked apak na epol kotoma eeinere kotoma airamuneta, Ipudasida
idwe idario, akwena kede ainakain itunga da emunokinos itunga
lu mamu ejenara ka ne ejasi lu chee kari da ejaasi lu ekotosi
agangakin. Egeroko karibonat adukoko itogoi lu epedorete idwe
aiboi ka ai lagaara epedoret aitolomuni ibore yen epolo noi
noi noi noi ko tomoa aimor enieer lo ejok noi noi ked aidaroi
na ibusi kiding an idwe ked akasomaka aribonat esitapu, Na ngesi
ebuni aitololmuni akiro nu ejokuka kot oma aijar ka nu itunga
ka lu ejaasi kede adeka na eseng karibonta Esilimu.
Ekaprojekit lu eraai lo ikamunitosi akiroi
nu aidaro nuka idwe kotoma akidingoto naka onasarey kede atukoto
nu ikamunitosi aboliso, keaa ngunda eyangaritosi da nu aidaroi
naka ingamata ka itunga ka lu adekasi adeka na esilimu kotoma
otawni lo ka Otororo. Itunga lu ipu ecamunitosi ebee epolo aitosom
apaki na ajautu kede ipapero,aidaroi,aituosom idwe ked da atosomu
edope roto lo idarete idwe.
Alsikinete na ejaai kauu naka epurojekit ka
lö itoduni ebee iboro lu itosomawo kanai epedoroi bobo
da itosom ko TASO da kidingi ka nu aitidisa atosomawo na ka
epurojekit. Na ngei alosikinet na ijaikiti eprojekit etamiti
i tosom irotini lu egelegela tetere itunga epedoerete aibo inapepeira.
Konaba kalo idwe 6772 alu kesi etosomaete aiboisti anko TASO
arai bonata Tororo kotoma okaruu loka 2003. Enabaa lu kesi da
imoriariti idwe 247 luda ewadikawna kwape adekaka ko kwap na
ikaaru itomonakangi 15 ikaru, konge kaneni da kojasi lu epedoritis
adara akesi ajari kowikes boni ka ne ejaasi lu ejenatar kesi
ka ne ejai lu epoloritos (imaakio) Ibore yyen ipudai ka nuka
Idario naka idwe ka ailagara ngesi da ebaaba ngoni Itodunitai
kani.
Eyalama. EWADIKANI NGESI SAMUELOPIO’
(TRANSLATED BY SAMUEL OPIO)